|
|
1) Met knikkende knieën
De knie is het gewricht tussen het dijbeen en het scheenbeen. Net als bij alle andere gewrichten kan er met de knie een aantal algemene en enkele specifieke dingen fout gaan.
Enkele voorbeelden:
. Gescheurde kruisband
. Osteochondrose van het femur
.Beschadiging van de meniscus
. Patella luxatie
Op de afbeelding 1 ziet u de belangrijkste componenten van het kniegewricht. In dit geval naar een menselijk model, maar dit is identiek aan de knie bij de hond of kat.
|
Van boven komt het dijbeen, het femur en de twee onderste botten zijn het scheenbeen (tibia) en het kuitbeen (fibula). Over het dijbeen loopt de patella, de knieschijf.
Tussen het femur en de tibia/fibula lopen aan de buitenzijde de collateraal banden en aan de binnenzijde de kruisbanden. Honden en katten hebben in elke knie twee kruisbanden. Een voorste en een achterste. Deze banden maken deel uit van alle banden en ligamenten die de knie op zijn plaats moeten houden. Een knie is immers geen gewricht met een kop en een kom die precies in elkaar passen. Daarom heeft de natuur gezorgd voor een constructie met banden, pezen en ligamenten.
De kruisbanden zorgen ervoor dat het scheenbeen niet naar voren of naar achteren kan bewegen ten opzichte van het dijbeen. Dit is noodzakelijk vanwege de opbouw van het gewricht. De kruisbanden opgebouwd uit kleine draadjes, de vezels. De collateraal banden geven stabiliteit aan de buitenkant en beperken de rotatiekrachten van het gewricht. De knie fungeert als een scharniergewricht met maar beweeglijkheid in één vlak. |
 |
|
afb.1 - Kniegewricht |
|
|
Voetbalknie
Als het onderbeen gefixeerd staat op de grond (bijvoorbeeld in een kuiltje o.i.d.) en het bovenlichaam draait om dit onderbeen, dan komt er extra druk te staan op de voorste kruisband. Deze scheurt dan gedeeltelijk of helemaal. Dit wordt in de volksmond ook wel voetbalknie genoemd. |
 |
|
afb.2 - Voetbalknie |
|
|
2) Rassen gevoelig voor kruisband problemen
Onder andere:
. De retrievers
. Berner Sennen honden
. Rottweilers
. Maltezer leeuwtjes
. West Highland White Terriërs (Westies)
. Bull Mastiffs
De problemen kunnen bij elke leeftijd voorkomen. Wat wij als dierenarts nogal eens zien is dat als de eerste kruisband gescheurd is, dat dan de andere kant ook kapot gaat. Dit komt natuurlijk door een (tijdelijke) overbelasting, maar er zou ook een aangeboren zwakte van de kruisbanden aanwezig kunnen zijn.
Soms is de kruisband niet helemaal kapot. De knie is dan nog redelijk stabiel. Dit noemen we een partiële kruisbandruptuur. Deze zijn echter vaak pijnlijker dan een volledige scheur. Dit komt omdat bij elke krachtsinspanning weer kleine vezeltjes scheuren en dit is pijnlijk. Als de kruisband volledig kapot is, komt de pijn voort uit de instabiliteit van het gewricht. De tibia kan dan naar voren bewegen ten opzichte van het femur. Door deze extreme en ongewone beweeglijkheid reageert het gewricht door extra vloeistof te produceren. Met name de spanning van de vloeistof binnen het gewrichtskapsel is pijnlijk.
Om de knie weer stabiel te krijgen zijn er verschillende technieken. In het kort komen ze allemaal op hetzelfde neer. Het doel is om de instabiliteit en de beweeglijkheid van de tibia t.o.v. het femur te minimaliseren. Dit kan door middel van stabilisatieteugels aan te brengen binnen of buiten het gewricht gemaakt van lichaamsvreemd materiaal, maar ook gemaakt van pezen uit het bovenbeen. Het voert binnen dit kader iets te ver om de verschillende technieken uit te leggen, maar uw dierenarts kan u hierbij van dienst zijn.
3)Meniscus beschadigingen
|
U zag bij het voorgaande dat er extra ruimte in het gewricht is ontstaan t.g.v. de gescheurde kruisband. Door deze ruimte komt de meniscus ook losser in het gewricht te liggen. Na verloop van tijd kunnen er kleine scheurtjes in de meniscus ontstaan, waardoor deze uiteindelijk ook kapot gaat. We zien zelfs wel eens dat een meniscus dubbel geslagen in het gewricht ligt. Meestal is de binnenste meniscus aangetast, in het voorbeeld hiernaast is de buitenste kapot. De klinische verschijning van dit probleem is dat de eigenaar vaak een "klik" hoort tijdens het lopen. De oplossing voor dit probleem is om het gedeelte van de meniscus dat kapot is weg te nemen of zelfs de gehele meniscus te verwijderen. Meestal is de binnenste meniscus aangetast. Als de gehele meniscus verwijderd wordt, dan zal het lichaam in de knie een soort van meniscus maken van bindweefsel, die dezelfde functie heeft, maar niet geïnnerveerd wordt door zenuwen.
Soms komt er ook een beschadiging van de meniscus voor zonder dat een kruisband kapot is. De chirurgische therapie is hetzelfde als het voorafgaande. |
 |
|
afb.3 - Buckethandle scheur |
|
4) Arthrose
|
Artrose is het gevolg op lange termijn van reactie in een gewricht. Zoals boven vermeld raakt een knie overvuld t.g.v. een beschadiging in de knie.
Het kapsel komt onder druk te staan. De aanhechtingsplaats van het kapsel op het bot moet versterkt worden. Het lichaam vormt daarom extra bot op die plaatsen waar de druk het hoogst is, ook in het gewricht. Dit nieuwe bot zit de normale gewrichtsfunctie in de weg, waardoor extra pijn ontstaat. Vergelijk het maar met zand in een wiellager, dit loopt ook niet soepel en gesmeerd meer. Het gewrichtskraakbeen wordt ook aangetast en wordt op sommige plaatsen zo dun dat het onderliggende bot tevoorschijn komt. De soepele, glijdende, verende functie van het kraakbeen is dan afgenomen, waardoor dit weer pijn oproept. Als we in dit stadium zitten, dan zijn er nog weinig opties. |
 |
|
afb.4 - Artrose |
|
De belangrijkste zijn:
| • |
Het dier niet te zwaar laten worden, of zelfs laten afvallen. |
| • |
De hoeveelheid beweging per dag verdelen in 4 of 5 gelijke (niet al te lange) porties, geen lange zondagse wandelingen meer. Het liefst aan de lijn laten lopen. De dieren tolereren dit vaak heel goed en knappen zelfs een stuk op. De truc is dat het gewricht niet meer overbelast wordt, maar gelijkmatig. |
| • |
Als de bovenstaande opties niet meer afdoende helpen, dan kunnen we met pijnstillers nog heel lang het leven aangenaam maken voor het dier. Er zijn tegenwoordig hele goed pijnstillers te verkrijgen die speciaal gemaakt zijn voor langdurige toediening met een minimaal aantal bijwerkingen. |
5) Patellaluxatie
|
Een ander probleem in het kniegewricht is de zogenaamde patella luxatie. Hierbij ligt de knieschijf niet mooi in zijn groefje op het dijbeen, maar glijdt wat heen en weer tijdens het lopen.
Het typische beeld dat hierbij hoort is een hond of kat dat af en toe de achterpoot "op slot" heeft. Na een paar stappen verdwijnt dit weer. Doordat de knieschijf zo los ligt, is er tijdens de groeifase geen groefje gevormd. Bovendien is de aanhechtingsplaat van de grote dijbeenspier op het scheenbeen vaak iets excentrisch gelegen, waardoor de knieschijf ook van zijn plaats getrokken wordt.
De therapie is wederom van chirurgische aard. De hoofdlijnen bestaan uit: het verplaatsen van de aanhechtingsplaat van de grote dijbeenspier, het uitdiepen van de groeve waar de knieschijf in ligt en het innemen van het gewrichtskapsel, waardoor de knieschijf niet meer van plaats kan veranderen.
Als het dier al op jonge leeftijd last heeft van dit probleem, dan is het raadzaam om zo spoedig mogelijk te opereren en niet te wachten totdat het dier wat ouder is, om wederom artrose te voorkomen. |
 |
|
afb.5 - Patella luxatie |
|
|
